چرا لفظ "سفال میناکاری" یا "میناکاری سفال" اشتباه است؟

بشقاب دیوارکوب لعاب برجسته

قبل از اینکه به توضیح چرایی این اشتباه بپردازیم، لازم است به این سوال پاسخ دهیم: میناکاری چیست؟ میناکاری هنری ایرانی با قدمتی در حدود 5000 سال است که در آن نقوش و طرح های مختلف به وسیله قلم سفید روی ظروف فلزی مانند ظروف مسی، ظروف نقره ای و یا ظروف طلایی کشیده می شود. رنگ زمینه در میناکاری معمولاً آبی است و گفته می شود علت نام گذاری این هنر، بخاطر شباهت زیادی است که این آثار به آبی آسمان(که در لغت، مینا خوانده می شود) دارند. بهترین نمونه های میناکاری یا میناسازی روی فلز طلا به دست می آید. چرا که طلا تنها فلزی است که به هنگام ذوب شدن مینا اکسید نمی شود و به همین خاطر امکان اجرای طرح های با جزئیات بیشتر را فراهم می کند. مینا از ترکیب اکسیدهای فلزات و چند نوع نمک در مجاورت حرارتی بین 750 تا 850 درجه سانتیگراد به دست می آید و شهر اصفهان قطب تولید میناکاری ایران می باشد. با این مقدمه، به اینکه چرا به کار بردن الفاظی مانند میناکاری سفال یا سفال میناکاری اشتباه است می پردازیم. همانطور که در توضیحات میناکاری آمد، میناکاری روی فلز انجام می شود و رنگ زمینه در آن، اغلب آبی است. حرارت پخت مینا با حرارت پخت سفال اختلافی بین 100 تا 200 درجه سانتیگراد دارد. رنگ ها در میناکاری اغلب به رنگ سفید و گاهی چند رنگ دیگر محدود می شوند. در حالی که در تکنیکی مشابه، تعداد لعاب های روی سفال در بعضی موارد به بیش از 20 رنگ می رسد. این تفاوت های کلی، در کنار تفاوت های اساسی در ظاهر، ساختار و جزئیات، باعث شده اساتید هنر نوپای لعاب برجسته که پیدایش آن به نیمه ی دوم دهه ی هشتاد خورشیدی بر می گردد، از به کار بردن لفظ میناکاری روی سفال خودداری کنند. همچنین به تصویب انجمن هنری سفال و سرامیک لالجین، نام این تکنیک "لعاب برجسته" ثبت شده است. این در حالی است که بخاطر راحتی میناکاری در تلفظ، استفاده آن بسیار رواج پیدا کرده و میناکاری سفال عبارتی مصطلح شده است. خاستگاه سفال لعاب برجسته لالجین همدان است و گفته می شود در پیدایش یا تکامل این هنر افرادی چون استاد مهدی خشوعی، استاد ایرج گلزاری جمیل و استاد توکل سرخوش و دیگر اساتید لعاب شهر لالجین نقش داشته اند.

بشقاب میناکاری

بشقاب میناکاری

شکلات خوری میناکاری

شکلات خوری میناکاری

بشقاب لعاب برجسته

بشقاب لعاب برجسته

شکلات خوری لعاب برجسته

شکلات خوری لعاب برجسته

گلدان مینا لعاب برجسته

گلدان مینا لعاب برجسته